Jupiter, heerser van de nacht

Eind oktober is het zover. Jupiter, die ‘s avonds steeds vroeg in het oosten oplicht en te middernacht steeds hoger in het zuiden pronkt en praalt, bereikt zijn grootste glans en is de hele nacht zichtbaar. Wat is hij helder op een maanloze nacht!

Bij zonsondergang komt hij op, te middernacht bevindt hij zich op het hoogste punt van zijn hemelboog en ‘s ochtends vroeg staat hij laag in het westen. Dankzij Jupiter zijn de twee sterren die de horens van de Ram markeren, Hamal en Sheratan, gemakkelijk te vinden. Bij het stijgen in het oosten staan de beide horens naast elkaar, ze staan veel hoger dan Jupiter. Bij het dalen in het westen staan de beide horens boven elkaar, ze staan nu rechts van de planeet, iets hoger. De Ram kijkt achterwaarts, de kop bevindt zich op ruime afstand van de planeet.

De zon, de sterren en de planeten beschrijven elk etmaal een hemelboog van oost naar west. De sterren en Jupiter komen bovendien van maand tot maand (ongeveer) twee uur vroeger op. Van 30 augustus tot 26 december stijgt de planeet nog sneller dan de sterren. We zien hem ‘s avonds (bijv. om 21 uur) van week tot week opvallend veel hoger boven de bomen en de gebouwen. Jupiter heeft in de Ram een westwaartse gang.

Nu Jupiter zijn grootste glans heeft en de hele nacht zichtbaar is, heeft hij bovendien zijn snelste gang van oost naar west. De Grieken noemden de dagelijkse gang van de zon, de sterren en de planeten van oost naar west “de grote kosmische beweging”. Jupiter voert de grote kosmische beweging nog sneller uit dan de sterren, hij beweegt zich als een superster. Hij doet zijn naam “heerser van de nacht” alle eer aan.

Van 30 augustus tot 26 december trekt Jupiter in de Ram westwaarts. “De heerser van de nacht” beweegt op zijn hemelboog van oost naar west nog sneller voorwaarts dan de sterren.

Afb. Jupiter en de Ram bij het opkomen, hoog aan de hemel en bij het ondergaan.